genel muhasebe notları 2

Konusu 'Açıköğretim' forumundadır ve kuzum85 tarafından 2 Şubat 2009 başlatılmıştır.

    2 Şubat 2009
    Konu Sahibi : kuzum85
  1. kuzum85

    kuzum85 aşk bir yangın Üye

    Katılım:
    1 Mart 2008
    Mesajlar:
    2.972
    Beğenildi:
    9
    Ödül Puanları:
    148
    SERMAYEDEKİ DE?İŞMELERİN GELİR ve GİDER HESAPLARINDA İZLENMESİ
    Sermaye hesabının alacağına işletmenin sermayesini çoğaltan değiştiren gelirler, borcuna da işletmenin sermayesini azaltan giderler kayıt edilir.
    İşletmenin öz sermayesini etkileyen işlemlerde gelir ve gider hesapları diye adlandırılan sonuç, dolayısı ile özsermaye, sermaye ile bağlantılı olduğu için
    işlemler sonuç hesaplarında incelenir.
    Faaliyetlerine bağlı olarak bir gelir doğduğunda sermayeyi arttıracağından ilgili gelir hesabının alacağına yazılır. Örneğin: faiz gelirleri hsb, komisyon gelirleri
    hsb, satışlar hsb, vb. gelir hesapları her zaman alacak kalanı verir. Kalanlarda dönem karı veya zararı hsb 'na borçlandırarak devredilir.

    Bir gider ortaya çıktığında sermayede azalış olacağından ilgili gider hesabında incelenir. İşletmenin gelir elde etmesi için bir aktifin (varlığın) kullanılması veya
    tüketilmesi sonucu oluşur. Gider oluştuğunda ilgili gider hesaplarının borcuna kaydedilir. Hesap dönemi sonunda kalanlarda dönem karı veya zararı hsb 'na
    alacaklandırılarak kaydedilir.

    HESAPLARIN SINIFLANDIRILMASI
    Hesaplar bilanço ve gelir tablosunun oluşturulmasında iki gruba ayrılır.
    l- Bilanço Hesapları:
    a. Varlık Hesaplan (Aktif Hesaplar)
    b. Borç Hesaplan (Pasif Hesaplar)
    c. Özsermaye Hesapları (Pasif Hesaplar)
    2- Gelir Tablosu (Sonuç) Hesapları
    a. Gelir (Hasılat) Hesapları
    b. Gider Hesapları
    Kayıtların Temel Olup olmamasına göre:
    1- Asli Hesaplar :
    Varlıklar, borçlar ve sermayeyi oluşturan unsurlarla gelir giderleri etkileyen ve ifade eden hesaplar
    2- Düzenleyici Hesaplar :
    Asli hesaplan etkileyen aktif ve pasif değerlerin gerçek değerleriyle gösterilmesini sağlamak için kullanılır, (verilen çekler ve ödeme emirleri hs. gibi)
    3- Geçici Hesaplar:
    Tamamlanmayan işlemler ve belirli bir süre veya bir konu için kullanılan hesaplardır.
    4- Nazım Hesap :
    Aktif veya pasiflerde değişme yaratmayan, işletme yönetimi tarafından bilinmesi gereken işlemlere ait hesaplardır.Bilançonun hem aktif hem de pasifinde aynı
    adla karşılıklı olarak yer alır.
    Kapsanılana göre:
    Ana Hesaplar : Bankalar Hs.
    Yardımcı Hesaplar : İş Bankası Hs. , Dışbank Hs. gibi
    HESAP PLANI
    Bir işletmede kullanılacak hesapların muhasebenin temci kavramları ve ilkeleri doğrultusunda sistemli bir şekilde gruplandırılmış olarak yer aldığı listeye denir.
    TEKDÜZEN HESAP PLANI ( ÇERÇEVESİ):
    1.1.1994 tarihinden itibaren tek düzen hesap planına uyulma zorunluluğu getirilmiştir. THP 'ndaki hesaplar desimal (ondalık) kodlama sistemine göre
    l 'den 9 'a kadar düzenlenmiştir. Tekdüzen Hesap Planından amaç, bütün işletmeler arasında ve muhasebe sistemi ile mali tablolar arasında uyumluluk
    sağlamaktır.
    Hesap Sınıflan:
    1. Dönen varlıklar :
    Para veya l yıl içinde paraya çevrileceği yada kullanılacağı tahmin edilen varlıkları kapsar.
    2. Duran varlıklar :
    Normal koşullar altında l yıl içinde elden çıkarılması düşünülmeyen veya yararları l yıl sona ermeyecek olan varlıkları kapsar
    3. Kısa vadeli yabancı kaynaklar :
    En çok l yıl yada bir faaliyet dönemi sonunda ödenmesi gereken borçlan kapsar.
    4. Uzun vadeli yabancı kaynaklar :
    l yıl yada bir faaliyet döneminden daha uzun sürede ödenecek olun borçlan kapsar.
    5. Özkaynaklar :
    İşletme sahip ve ortaklarının işletmeye tahsis ettiği sermaye. Faaliyetlerden elde edilmiş fakat ortaklara verilmeyip işletmede bırakılan karları,
    Değer yükselmelerinin neden olduğu artışlar ve dönemin net karına ait hesaplan kapsar.
    6. Gelir tablosu hesapları:
    Varlık veya hizmet satışlarından faiz, kira gibi gelir işlemleri ile gelir elde etmek amacıyla tüketilen ve sermayeyi azaltıcı etkisi olan işlemlere ait hesapları
    kapsar.
    7. Maliyet hesapları :
    Mal ve hizmetlerin planlandığı şekilde üretilmesi ve yapılması için katlanılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlanna dönüştürülerek izlendiği hesaplan kapsar.
    8.Nazım hesapları :
    Varlıklarda, borçlarda ve sennayede artış yada azalış yaratmayan, ancak işletme yönetimi ve diğer ilgililer tarafından bilinmesi ve izlenmesi gereken işlemlere
    ait hesaplan kapsar.

    ÜNİTE-4 MUHASEBE KAYIT BELGELERİ

    VUK'NA GÖRE TUTULMASI ZORUNLU DEFTERLER
    2. Sınıf tüccarların tutması zorunlu defterler:
    a. İşletme hesabı defteri
    b. Günlük parakende ve hasılat defteri
    c. Kambiyo senetleri defteri
    1.Sınıf tüccarların tutması zorunlu defterler
    a. Yevmiye (günlük) defter
    b. Büyük defter (defteri kebir)
    c. Envanter defteri
    d. Günlük kasa defteri
    e. Kambiyo senetleri defteri
    Ayrıca VUK'a göre işletmeler faaliyetin niteliğine göre, "imalat defteri, bitim işleri defteri, istihsal defteri, ambar defteri, yabancı ulaştırma kurumlarının hasılat defteri, damga vergisi defteri, banka- banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ilişkin kayıtlarının yer aldığı defter." tutmak zorundadırlar. Ticari kanuna göre tüzel kişi niteliğindeki işletmeler "karar defteri " tutmak zorundadırlar. Bu ticari defterlerin mutlaka belgelere dayanması gerekir. Fatura, fış vs. gibi
    YEVMİYE DEFTERİ:
    İşletmeler tarafından her yapılan işlem sonucunda bilanço eşitliğinin unsurları arasında meydana gelen artış ve azalışlann yazıldığı deftere Büyük Defter ( Defteri Kebir) denir. İşletmeler büyük defterde hata olmasını önlemek ve günlük işlemler hakkında topluca bilgi edinebilmek için hesaplan önce başka bir deftere geçirirler, bu deftere GÜNLÜK DEFTER ( YEVMİYE DEFTERİ) denir.
    İşlemi bütünü ile kayda alan ve paralel çizgilerle sınırlanan kısma madde denir.
    Sayfa nosu:
    Büyük defter bağlantı numarası İşlemlerin kayıt sırasının numarası (madde nosu) ...işlemlerin kayda alındığı tarih...
    Borçlu hesap adı
    Alacaklı hesap adı
    İşleme ait açıklamalar
    Bir sonraki işlemin kayda alındığı tarih Borçlu hesap tutarı Alacaklı hesap tutarı
    1- Basit Madde;
    Bir taraf borç hesabı, diğer taraf alacak hesabıdır ( yukardaki gibi )
    2- Bileşik Madde :
    Bir taraf borçlanırken diğer tarafın birden fazla alacaklandığı yada bir taraf alacakanırken diğer tarafın birden fazla borçlandığı maddedir.
    3- Karışık Madde :
    Birden çok hesabın borçlanıp alacaklandığı maddedir.
    Yevmiye defterinde yapılan her işlemin kaydının yani. her maddenin borç ve alacak toplamları eşit olacağından, yevmiye defterinin borçlu hesap tutarı toplanılan ile alacaklı hesap toplamları da birbirine eşit olacaktır. Bir sonraki sayfaya geçerken sütunlar toplanır ve sonraki sayfaya aktarılır.
    Borç toplamı = Alacak toplamı = Yevmiye toplamı

    BÜYÜK DEFTER ( DEFTERİ KEBİR)
    İşletmeler tarafından her yapılan işlem sonucunda bilanço eşitliğinin unsurları arasında meydana gelen artış ve azalışların yazıldığı deftere Büyük Defter ( Defleri Kebir) denir. Defter sayfaları tahmini işlem sayısına göre bölüştürülür. Mesela kasa hsb.da çok işlem olacağı için çok sayfa ayrılır, sermaye hsb. Daha çok fazla işlem yapılmayacağı için 1-2 sayfa yeterlidir. Bu bölüştürme işlemi defterin iç kapağına listelenir. 1. Sayfada sermaye hes, 2-20 sayfalar kasa hsb. gibi.
    Sayfa no: .......Hesabı sayfa no
    Tarih Yevmiye kayıt no Açıklama Tutar Tarih Yevmiye kayıt no Açıklama Tutar


    YARDIMCI (MUAVİN ) DEFTER
    Büyük defterdeki ana hesabın ayrıntılarını göstermek amacıyla tutulan defterlerdir. Örneğin birçok müşteriye kredili satış yapılır ve bunlar ana defterde tek bir hesapta Alıcılar Hsb.'da gösterilir. Kime kredili satış yapmışız, ne zaman yapmışız, bunları büyük defterde göremeyiz. Müşterilerin herbirinin borç, ödeme, kalan borç durumunu görmek için yardımcı defter kullanırız. Her müşteri için bir hesap açıp, durumu izleyebiliriz.

    MİZAN
    Yevmiye defterindeki kayıtların büyük deftere doğru olarak geçirilip geçirilmediğini kontrol etmeye yarayan tablodur. Dönemsel olarak ve genellikle1 ay sonlarında çıkarılır
    İşletmenin adı / Mizanın ait olduğu tarih
    Sıra No Büyük Defter Sıra No Hesaplar TUTARLAR ALACAKLAR
    Borç Alacak Borç Alacak
    --- --- --- --- --- --- ---
    --- Borç kalanı toplamı = Alacak kalanı toplamı
    --- Borç Toplamı = Alacak Toplamı = Yevmiye Toplamına
    Büyük defterdeki sıraya göre yapılır.
    Geçici Mizan ay sonlarında hazırlandığında aylık mizan, dönem kayıtlan öncesinde hazırlandığında Genel Geçici Mizan, dönem sonunda envanter kayıtlarından sonra hazırlanırsa Kesin Mizan adını alır.
    Defterlerin Tastik Zamanları: (VUK maddeleri gereğince noter tarafından tastik olurlar.)
    a. Öteden beri işe devam eden işletmelerde; ertesi yıl kullanılacak defterleri Aralık ayında
    b. Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler; işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce
    c. Vergi mükellefiyeti kalkanlar; muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak 10 gün içinde
    d. Defterlerin dolması halinde ve diğer nedenlerle yıl içinde defter kullanmak zorunda kalanlar kullanmadan önce
    e. Aynı defteri ertesi yıl kullanacak olan işletmeler kullanacağı yılın ocak ayı içinde Tastik işlemlerini yapmak zorundadırlar.
    Defter tutarken uyulması zorunlu kurallar : (VUK. Ticaret Kanununa göre)
    a. Defterler ve kayıtlar Türkçe tutulurlar
    b. Defterler mürekkepli kalemle yazılırlar
    c. Satırlar çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Satır aralarına yazılamaz
    d. Sayfalar ciltten kopanlamaz.yırtılamaz
    e. Deftere geçirilen kayıt çizilmek, silinmek, karalanmak suretiyle okunmaz, hale getirilemez
    f. Yevmiye defterine yapılan yanlışlıklar ancak muhasebe kurallarına göre düzeltilir. Diğer defterlerdeki yanlışlıklar okunulabilir şekilde çizilip üst yada yan tarafına doğrusu yazılarak düzeltilir.
    g. İşlemler defterlere günü gününe geçirilmesi esas olmakla birlikle işlemler en geç 10 gün içinde defterlere kaydedilmelidir, (kayıtlarını muhasebe fişleri, primi nota ve bordro gibi yetkililerin imzasını taşıyan belgelere dayanarak yürüten işletmelerde bu süre 45 gündür.)
    h. Günlük kasa. günlük perakende satış ve hasılat defteri ile serbest meslek kazanç defterine işlemler günü gününe kaydedilir.

    MUHASEBE FİŞLERİ
    Ticari işlemler nitelikleri bakımından;
    a. Kasa ile ilgili işlemler 'o Kasa giriş işlemlerine TAHSİL işlemleri Kasa çıkış işlemlerine TEDİYE işlemleri denir.
    b. Kasa ile ilgisi olmayan işlemlere de MAHSUP işlemi denir.
    İşlemler direk ticari belgeler dayanılarak defterlere geçirilebileceği gibi önce Muhasebe fişlerine - ki bunlar işlemin niteliğine göre ayrılan ve işlemin adını taşıyan Tahsil Fişi, Tediye Fişi yada Mahsup Fişi'dir.Kaydedilip daha sonra defter kayıtlarına geçirilir. Bu fişlerin kullanılması yasal bir zorunluluk değildir ama kayıt düzenini sağlamak, yanlış kayıt ihtimalini azaltarak, kayıtların kontrolünü kolaylaştırmak ve aynı nitelikteki işlemlerin toplu olarak görülmesini sağlamak açısından önemlidir.
    Tahsil Fişi:
    İşletmenin kasasına giren paraların ne için alındığını ve bu tahsilatın karşılığında hangi hesaba veya hesaplara alacak kaydedildiğini gösteren belgedir. Kasaya para girdiği için Kasa Hs. borçlanacağından tahsil fişinde sadece Alacaklı hesap bulunur.
    Tediye Fişi:
    İşletmenin kasasından çıkan paranın ne için ödendiğini ve bu ödemenin karşılığında hangi hesap veya hesapların borçlandığını gösteren belgedir. Kasadan para çıktığı için Kasa Hs. alacaklandığından sadece borçlu hesap bulunur.
    Mahsup Fişi: Kasa hesabını ilgilendirmeyen işlemlerin kaydı için kullanılır. Kredili alışlar, satışlar, çek alınıp verilmesi, alınıp verilmesi gibi.
    TİCARİ BELGELER
    Günlük işlemleri belgelemek için kullanılan belgelerdir. İşlemin konusunu, kimler arasında yapıldığını, işlemin tarihini, tutarını gösterir. Bu belgelere ispat Edici Belgelerde denir.
    VUK'daki belgeler:
    --- Fatura
    --- Parekende satış fişi
    --- Gider pusulası
    --- Mühtasil makbuzu
    --- Ücret bordrosu
    --- Taşıma irsaliyesi
    --- Yolcu listeleri
    --- Yazışma belgeleri vb.
    TTK'daki belgeler:
    --- Poliçe
    --- Bono
    --- Çek
    --- Hisse senedi
    --- Tahvil
    --- Emtia senetleri
    --- Nakliyat belgeleri (ordino, konşimento, manifesto, hamule senedi, taşıma senedi)
    Tutulması zorunlu defterleri ve belgeleri saklama süreleri
    TTK'na göre, Ait oldukları yıldan başlayarak 10 yıl
    VUK'na göre, Ait oldukları yıldan başlayarak 5 yıl