Türk Süsleme Sanatları ....Ebru

Konusu 'El Sanatları' forumundadır ve Halikarnas tarafından 14 Haziran 2009 başlatılmıştır.

    14 Haziran 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  1. Halikarnas

    Halikarnas DÖNDÜM Pro Üye

    Katılım:
    24 Kasım 2008
    Mesajlar:
    15.417
    Beğenildi:
    30
    Ödül Puanları:
    198
    Ebru, kâğıt üzerine, özel yöntemlerle yapılan geleneksel bir süsleme sanatıdır. Ebru sözcüğüne köken olarak, bulut anlamına gelen Farsça “ebr” sözcüğü gösterilmektedir. Bu sözcükten türetilen ve “bulut gibi” ya da “bulutumsu” anlamına gelen “ebri” sözcüğü Türkçe'de değişerek “ebru” biçimini almıştır.

    Gerçekten de ebru bulut izlenimi uyandıran bir görünümdedir. Ebru sözcüğü bir başka görüşe göre “yüz suyu” anlamına gelen Farsça “âb-rûy” tamlamasından gelmektedir.

    Ebru sanatının ne zaman ve hangi ülkede ortaya çıktığı bilinmemekle birlikte bu sanatın doğu ülkelerine özgü bir süsleme sanatı olduğu kesindir. Bazı İran kaynaklarında ilk kez Hindistan'da ortaya çıktığı yazılıdır.

    Hindistan'dan İran'a, oradan da Osmanlılar'a geçmiştir. Gene bazı kaynaklara göre de ebru Türkistan'daki Buhara kentinde doğmuş ve İran yoluyla Osmanlılar'a geçmiştir. Batıda ebru “Türk Kâğıdı” diye adlandırılır.


    Ebrunun Yapılması
    Ebrunun yapılışı oldukça zevkli ve sabır isteyen bir iştir. Önce uygun bir kâğıt seçmek gerekir. Çünkü her kâğıda ebru yapılmaz. Kâğıt, boyayı iyice emecek nitelikte ve dayanıklı olmalıdır.

    Eskiden hattatlar (güzel yazı ustaları) yazı yazmak için yüzeyine “ahar” denen özel karışımlı (nişasta ve yumurta akı) bir sıvı sürülen ve bu yüzden “aharlı” denilen kâğıt türünü yeğlerlerdi. Ebrucular ise bu tür kâğıtlar boyayı iyi emmediği için “aharsız” da denen ham kâğıt kullanırlardı.

    Ebru yapmak için genellikle dikdörtgen biçiminde, büyükçe ve yayvan bir tekne gerekir. Geven denilen otun gövdesinden elde edilen ve beyaz renkli bir tür zamk olan kitre, belli bir oranda, suyla bir kabın içinde karıştırılır.

    Kitre yerine salep, keten tohumu, ayva çekirdeği, gazyağı gibi birçok değişik madde de kullanılmaktadır. Kitre ile yapılan bu karışım 12 saat kadar bekletilir ve zaman zaman karıştırılır. Kitre bu süre sonunda erir ve karışım boza kıvamını alır.

    Daha sonra küçük fincanlarda ebru için boya hazırlanır. Bu amaçla kullanılacak boya çok ince toz haline getirilmeli ve suda eriyip dağılmayan bitkisel ve kimyasal boyalardan olmamalıdır.

    Fincanda su ile iyice karıştırılarak sıvılaştırılan boyalara ayrıca iki kahve kaşığı taze sığır ödü katılır. Bu işlemin amacı iyice ezilmiş boyanın dibe çökmeden yüzeyde kalmasını sağlamaktır.

    Bu biçimde hazırlanan değişik renkteki boyalar özel tekneye boşaltılmış olan boza kıvamındaki sıvının yüzüne serpilir. Yüzeyde birikintiler halinde kalan bu boyalar daha sonra tahta bir çubukla karıştırıldığında ya da yayıldığında şaşırtıcı ve ilginç desenler ortaya çıkar.

    Ayrıca hazırlayanın isteğine göre belli desenler de elde edilebilir. Bu desenlerin üzerine yatırılan özel kâğıt, 5-10 saniye sonra, iki ucundan tutularak kaydırmadan ve oynatmadan, kitap sayfası açar gibi bir yana doğru kaldırılır.

    Kâğıt, boyalı tarafı üste gelmek üzere uygun bir yere serilerek kurutulur. Böylece ortaya binlerce ayrıntı ve renk taşıyan desenler çıkar. Eğer, bu desenlerin arasına bir yazı ya da herhangi bir çiçek motifi yerleştirilmek istenirse, başka bir yöntem uygulanır.

    Yazı ya da motif, bir kâğıda yazılır ya da çizilir. Keskin bir araçla kenarları kesilip kalıp çıkartılır ve ebru kâğıdına zayıf bir yapıştırıcı ile yapıştırılır. Kâğıdın, yapıştırılan desenin bulunduğu yüzeyi yukarıda anlatıldığı gibi teknenin içine yatırılır.

    Elde edilen ebru kuruduktan sonra, hafifçe yapıştırılmış olan bölüm sökülünce yazı ya da motiflerin yerleri boş kalır. Bu yöntem hattat ve ebru ustası Necmeddin Okyay (1883-1976) tarafından bulunduğu için bu yöntemle yapılan ebrulara “Necmettin Ebrusu” denir.

    Ebrunun “battal ebru”, “taraklı ebru”, “çiçekli ebru” gibi daha birçok türü vardır.

    Ebru ciltçilikte ve hattatlıkta çok kullanılırdı. Bazen elde edilen ilginç ve güzel desenler bir tablo görünümünde olduğu için bu amaçla da kullanıldığı oldu.

    Türkler'den Hatip Mehmed Efendi (18.yüzyıl), Şeyh Sadık Efendi (19.yüzyıl), Bekir Efendi (20.yüzyıl başları) gibi çok usta ebru sanatçıları yetişmiştir. Bu sanatın Necmeddin Okyay'dan sonra yetişen son ustaları arasında Mustafa Düzgünman (doğumu 1920) ve Niyazi Sayın (doğumu 1927) özellikle anılabilir.


    Ebru Sanatından Örnekler

    [​IMG]

    Sebahat Kırçak
    Çiçekli

    [​IMG]

    Güler Özben
    Çiçekli

    [​IMG]

    Serap Çetin Sürmen
    Kuşlu Ebru

    [​IMG]

    Nigar Eryılmaz
    Gel-Git

    [​IMG]

    Vildan Kerç
    Serpmeli

    [​IMG]

    Mehmet Murat Elhan
    Gel-Git


    [​IMG]

    Ayten Ceran
    Serpmeli

    [​IMG]

    Saliha Dikiciler
    Taraklı Ebru

    [​IMG]

    Neşe Damalı
    Ebru Üstüne Minyatür

    [​IMG]

    Güler Elhan
    Çiçekli

    [​IMG]

    Tufan Sara
    Çiçekli Hatip​
     
  2. 28 Aralık 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  3. ezine77

    ezine77 Rabbime çok şükür.. Üye

    Katılım:
    14 Aralık 2007
    Mesajlar:
    2.081
    Beğenildi:
    22
    Ödül Puanları:
    148
    [​IMG]

    Neşe Damalı
    Ebru Üstüne Minyatür

    en güzeli bu bence..nerden öğrenilebilir acaba ebru yapması...
     
  4. 28 Aralık 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  5. Asmin

    Asmin Geçici Olarak Hesap Pasiftir ! ÜZGÜN Üye

    Katılım:
    11 Temmuz 2008
    Mesajlar:
    7.824
    Beğenildi:
    193
    Ödül Puanları:
    153
    belediyenin kurslari var ebru icin.. hem halk egitim merkezlerinde hem de ismek de..
    ben de ogrenmistim ebru yapmayi ama kurs icerisinde ozgurce istedigini yapamiyorsun. hocanin direktifi ne ise onu uygulamalisin..
    biraktim ben de.. istedigim rengi dahi secemeyip herkesle birebir ayni seyler yyapmak zorunda olunca keyif alamadim..
     
  6. 28 Aralık 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  7. ezine77

    ezine77 Rabbime çok şükür.. Üye

    Katılım:
    14 Aralık 2007
    Mesajlar:
    2.081
    Beğenildi:
    22
    Ödül Puanları:
    148
    evet bulunduğum ilde halkeğitime sormak lazım..saol canım..
     
  8. 23 Ocak 2010
    Konu Sahibi : Halikarnas
  9. proing

    proing Popüler Üye Üye

    Katılım:
    30 Mart 2009
    Mesajlar:
    306
    Beğenildi:
    2
    Ödül Puanları:
    106
    çok hoş çok beğeniyorum ama sabır işi
    ilk denememde karanfilli tablolardan yapmak istemiştim
    hoca ancak 3-4 ay sonra demişti