Türk Süsleme Sanatları .... Tezhip

Konusu 'El Sanatları' forumundadır ve Halikarnas tarafından 14 Haziran 2009 başlatılmıştır.

    14 Haziran 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  1. Halikarnas

    Halikarnas DÖNDÜM Pro Üye

    Katılım:
    24 Kasım 2008
    Mesajlar:
    15.417
    Beğenildi:
    30
    Ödül Puanları:
    198
    Eski bir süsleme sanatıdır. Sözcük Arapça'da “altınlama, yaldızlama” anlamına gelir. Ama tezhip yalnız altınla değil boya ile de yapılır. Daha çok yazma kitapların sayfalarını, hat levhalarının kenarlarını süslemede kullanılmıştır.

    Tezhip doğuda olduğu kadar batıda da uygulama alanı bulmuş bir sanattır. Özellikle ortaçağda Hıristiyanlık'ın kutsal metinlerini, dua kitaplarını süslemede yoğun biçimde kullanılmıştır. Ama zaman içerisinde kitaplarda da resim öne çıkmış, tezhip yalnızca başlıklardaki büyük harfleri süslemekle sınırlı kalmıştır.

    Türkler'de tezhibin geçmişi Uygurlar'a kadar uzanır. Mani dininin Uygurlar arasında yayıldığı 9. yüzyılda tezhip sanatı da görülmeye başlanmıştır. Bu dönemde İslam ülkelerinde de tezhip yaygın bir sanattı. Anadolu'ya Selçuklular'ın getirdiği tezhip en gelişkin dönemini Osmanlılar zamanında yaşamıştır.

    15. yüzyılda Mısır'da Memlûk sanatçıları ayrı bir üslup geliştirmişler, aynı dönemde İran'da ve ardından Timurlular'ın egemen olduğu Herat, Hive, Buhara, Semerkant gibi merkezlerde tezhip sanatı büyük gelişme göstermiştir.

    Herat'ta geliştirilen üslup daha sonra da İran tezhip sanatını büyük ölçüde etkilemiştir. Osmanlı sanatçıları da 15.-16. yüzyıllarda İran'la artan ilişkiler sonucunda Herat Okulu'nun birçok özelliğini yapıtlarında kullanmış, yeni bireşimler yaratmışlardır. 18. yüzyılda Osmanlı tezhip sanatı gerilemeye yüz tutmuş, klasik motiflerin yerini kaba süslemeler almaya başlamıştır.

    19. yüzyılda ise sanatın hemen her alanını saran batı etkisi tezhibe de yansımış, örneğin Klasik dönemde tek olarak kullanılan çiçek motifleri vazolar, saksılar içinde buketler halinde görülür olmuştur.

    Tezhipte temel malzeme altın ya da boyadır. Altın, dövülerek ince bir tabaka haline getirilmiş varak olarak kullanılır. Altın varak su içinde ezilip jelatinle karıştırılarak belli bir kıvama getirilir.

    Boya ise genellikle toprak boyalardan seçilirdi. Sonraları sentetik boyalar da kullanılmıştır. Tezhip sanatçısı (müzehhip) bir kâğıdın üstüne çizdiği motifi önce sert bir şimşir ya da çinko altlığın üstüne koyarak çizgileri noktalar halinde iğneyle deler.

    Sonra bu delikli kâğıdı uygulanacağı zeminin üstüne koyarak delikleri yapışkan bir siyah tozla doldurur. Delikli kâğıt kaldırıldığında motifin uygulanacak zemine çıktığı görülür. Bu motif iyice belirginleştirilip altınla ya da boyayla doldurularak tezhip meydana getirilir.


    Tezhip Sanatından Örnekler


    [​IMG]

    Bedia Altunbaş
    Şukûfe "Zambak"​

    [​IMG]

    Sebahat Kırçak
    35 Besmele
    Hat: Adem Sakal

    [​IMG]

    Ferhan Şenol
    Şûkufe​

    [​IMG]

    Nefise Temel
    Şûkufe​

    [​IMG]

    Aysel Toprak
    Şûkufe​

    [​IMG]


    Berrin Arat
    Ali Üsküdariden Şûkufe​

    [​IMG]

    Ayten Ceran
    Ali Üsküdariden Şûkufe​

    [​IMG]

    Aliye Taşkent
    Maşaallah​

    [​IMG]

    Bedia Altunbaş
    Vazolu Buket​

    [​IMG]

    Ayla Renda
    Tezhipli Nas Suresi
    Hat: Adem Sakal
     
  2. 15 Eylül 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  3. elifdem

    elifdem Popüler Üye Üye

    Katılım:
    2 Ekim 2008
    Mesajlar:
    1.628
    Beğenildi:
    7
    Ödül Puanları:
    148
    ben de tezhip santçısı olmaya çalışıyorum, bedia altunbaş tan 4 ay kadar ders almıştım ama devam edemedim orda. şimdi başka bir atölyedeyim.
    var mıdır bu işle uğraşan??
     
  4. 15 Eylül 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  5. kurmis

    kurmis Popüler Üye Pro Üye

    Katılım:
    25 Şubat 2008
    Mesajlar:
    8.180
    Beğenildi:
    25
    Ödül Puanları:
    148
    ben de 3-4 ay kadar ödüllü bi bayandan özel tezhib dersi almıştım.
    inanılmaz keyif aldım.
    çok güzel bir sanat.
    hamilelikten dolayı gelip gitmek sorun olduğundan devam edememiştim.
    yoksa ilerlemeyi ve bir eser meydana getirecek aşamaya gelmeyi çok isterdim..
     
  6. 6 Ekim 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  7. mystery08

    mystery08 aramızdaki ince fark Üye

    Katılım:
    5 Eylül 2009
    Mesajlar:
    62
    Beğenildi:
    0
    Ödül Puanları:
    76
    bende bugün başladım tezhip kursuna ama böyle güzel eserler vermek için bir iki yılın geçmesi gerekiyormuş :çok üzgünüm:
     
  8. 17 Kasım 2009
    Konu Sahibi : Halikarnas
  9. eliznil

    eliznil herşeyimsin... Üye

    Katılım:
    11 Mayıs 2009
    Mesajlar:
    452
    Beğenildi:
    7
    Ödül Puanları:
    86
    ben el sanatları bölümünü bitirdim.... bizde tezhip yaptık 1 sene boyunca... çok dinlendirici...