Gastroenteroloji - Sindirim Sistemi Hastalıkları Safra Kesesi Hastalıkları Bilgi Ve Paylaşım Alanı

Nevreste

Nirvana
Yönetici
Editor
Katılım
16 Ağustos 2010
Mesajlar
165.830
Emoji Skoru
246.925
safra-kesesi-hastaliklari.jpg

SAFRA NEDİR?

Safra yağlı gıdaların sindirimi için gerekli enzim adı verilen maddeleri içeren sarı renkte bir sıvıdır. Safra karaciğerde üretilir ve ana safra kanalı (ductus choledocus) ile onikiparmak bağırsağına (duodenum) taşınır. Ana safra kanalının ucunda bir kapak vardır. Açlık sırasında bu kapak kapalı kalarak safranın bağırsağa akmasına önler. Bu sırada üretilen safra ana safra kanalına kısa bir bağlantı ile ilişmiş olan safra kesesine gelir ve burada birikir. Safra kesesi gelen safrayı, içindeki suyun bir kısmını emerek, daha yoğun bir hale getirir. Yemek yeme sonrası safra kesesi kasılarak büzüşür ve içerisindeki yoğun safrayı ana safra kanalına boşaltır. Bu sırada kanalın ucundaki kapak açılır ve yenen gıdalar ile safra karışır ve sindirim faaliyeti başlar.

SAFRA KESESİ TAŞLARI
Bazı bireylerde safra kesesi içindeki yoğunlaştırma işlemi sırasında hatalı gelişen bir dizi kimyasal reaksiyon sonucunda safranın kristalleşmesi yani çamur (sludge) ve taş oluşumu gelişir. Oluşan taşlar birkaç milimetre ile 2-3 santimetre arasında değişik boyutlarda olabilir. Kadınlarda, kilo fazlası olanlarda, doğum kontrol hapı (özellikle yüksek öströjen hormon içerenler) kullananlarda safra kesesinde taş oluşumu ihtimali daha yükselir. Ayrıca yaş ilerledikçe de safra kesesinde taşa rastlanma ihtimali artar. 30 yaş altında safra taşlarının görülme sıklığı % 3’ten azdır. 60 yaş üstü insanların yaklaşık beşte birinde safra kesesinde taş vardır.

safra-kesesi-640x360.jpg


SAFRA KESESİ TAŞLARININ ÖNEMİ
Safra kesesinde taş olan bireylerin çoğunda (% 70) herhangi bir şikayet veya rahatsızlık olmaz. Bunlar sessiz safra taşları olarak adlandırılır. Safra kesesinde taş olan her üç bireyden birinde taşların sebep olduğu şikayetler vardır. Büyük taşlar safra kesesinin çıkışını tıkayabilir. Tıkanma genellikle geçici veya kısmi olarak gerçekleşir. Bu durumda özellikle yemek yemeyi takiben karnın üst veya sağ tarafında sırta veya omuza vuran ağrı hissedilir. Taş tarafından çıkışı tıkanan safra kesesinin boşalmak için kasılması ağrıyı oluşturur. Bulantı, kusma ve terleme ağrıya eşlik edebilir. Ağrı onbeş dakika ile birkaç saat içerisinde azalır. Taşların hareket etmesi veya tıkanmanın tam olmaması nedeniyle safra kesesi bir süre sonra boşalınca ağrı hafifler ve kaybolur. Burada artık semptomatik hale gelmiş, yani şikayete yol açmış, safra kesesi taşları söz konusudur. Kronik kolesistit adı da verilen bu durumdaki bireylerde artık nedene yönelik tedaviyi planlamak zamanı gelmiştir. Şişkinlik, hazımsızlık veya sık geğirme ihtiyacı gibi şikayetler eğer ağrı ile
beraber değilse muhtemelen sebep safra kesesi taşları değildir. Bu durumda safra kesesine yönelik bir girişim yapmak gerekmeyecektir. Safra kesesi çıkışının taş ile tam tıkanması durumunda akut kolesistit adı verilen tablo ortaya çıkar. Boşalması engellenmiş olan safra kesesi içinde genellikle bağırsaktan gelen bakterilerin de katıldığı iltihabi bir reaksiyon başlar. Karnın sağ ve üst tarafında şiddetli ağrı vardır. Ağrı saatler geçmesine rağmen hafiflemez. Bulantı ve kusma olur. Süreç ilerledikçe ateş yükselmesi olur. Acil tedavi gereksinimi olan bu durumda müdahale gecikirse safra kesesi delinebilir ve içeriği karın boşluğuna dökülüp karın zarı iltihabına(peritonit) yol açabilir. Safra kesesi taşlarının küçük olanları safra hareketi ile beraber ana safra kanalına sürüklenebilir. Safra kanalına gelen taşlar safranın barsağa akışını yavaşlatır ve hatta durdurabilir. Bunun sonucunda sarılık, kaşıntı ve ateş yükselmesi ile kendini gösteren tıkanma sarılığı adı verilen iltihabi bir reaksiyon başlar. Safra yolu komşuluğunda sindirim için gerekli diğer enzimleri üreten pankreas bezi vardır. Ana safra kanalındaki iltihabi süreç pankreas bezine de etkileyebilir ve pankreatit adı verilen bazen çok ağır seyreden bir tabloya yol açabilir.


SAFRA KESESİ HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

Ultrasonografi safra yolu hastalıklarında en hızlı ve en doğru sonuç veren yöntemdir. Ultrasonografi sırasında vücut dışından cilt üzerine değdirilen prob (başlık) parçasından çıkan ses dalgaları vücudun değişik katmanları ile karşılaştıkça farklı şekilde yansıyıp geri gelir. Cihazdaki bilgisayar yardımı ile gelen veriler bir resim haline getirilir ve safra kesesi, safra yolları ve pankreas hakında değerli bilgiler elde edilir. Ultrason tetkiki ideal olarak 8 saatlik açlık dönemi sonrası yapılır. Ancak acil müdahale gerektiren durumlarda bu süre beklenmeksizin inceleme hemen yapılır ve genelde son derece faydalı bilgiler süratle alınır. Manyetik Rezonans (MRI), Bilgisayarlı Tomografi yöntemleri Ultrasonografi sonucunun net olmaması durumunda nadiren gerekebilir.

images.jpeg


SAFRA KESESİ TAŞLARINDA TEDAVİ

Taş oluşumundan safra kesesi sorumludur. Diğer yandan safra kesesi vücut için vazgeçilmez bir organ değildir. Semptomatik hale gelmiş taşlı safra kesesi hastalığında, safra kesesini taşlarla birlikte ameliyat ile çıkartılması esastır.

LAPAROSKOPİ
Günümüzde safra kesesi ameliyatları çoğunlukla laparoskopi kullanılarak gerçekleştirilmektdir. Girişim genel anestezi (narkoz) eşliğinde yapılmaktadır. Bu yöntemde karına açılan bir santimetrelik bir delikten sokulan minik bir kamera ile karın içi organlar görülmektedir. Bunu takiben açılan başka 1 santimetrelik ve iki adet 5 milimetrelik küçük delikten karına cerrahi aletler uzatılmakta ve girişim genellikle toplam 4 adet küçük delikten yapılmaktadır. Ameliyat sırasında safra kesesinin damarı ve keseyi ana safra kanalına iliştiren ince yol milimetrik metal klipler yardımı ile bağlanmakta ve safra kesesi çıkartılmaktadır. Söz konusu klipler vücutta olumsuz bir reaksiyona yol açmamakta ve güvenlik nedeniyle geçilen metal dedektörlü kapılarda farkedilmemektedir. Laparoskopik cerrahide ameliyat için büyük bir kesi yapılmadığı için müdahale sonrası ağrı en az düzeyde olmaktadır. Laparoskopik kolesistektomi (safra kesesi çıkartılması) ameliyatı sonrasında hastanede genellikle bir gece kalınmakta ve 5-7 gün içerisinde işe dönülebilmektedir. Laparoskopik cerrahi sırasında karın içerisinde daha önceden öngörülemeyen yapışıklıkların olması veya anatomik (vücutsal) farklılıklar nedeniyle görüntünün güvenli ameliyat yapmaya uygun olmaması durumunda ameliyat sırasında açık ameliyata geçme gereksinimi, nadiren de olsa, olabilir. Bu
durumda ameliyat kesisi büyük olduğu için hastanede kalış süresi ve evde istirahat süresi uzayacaktır. Laparoskopik cerrahi sırasında gerekli tüm tedbirler alınmasına rağmen kanama, enfeksiyon oluşması, safra yollarında yaralanma gelişmesi gibi komplikasyonlar ender olarak gelişebilir. Bu durumlarda soruna yönelik değişik tedavi ve cerrahi girişimler gerekecektir.

içerik.jpeg


SAFRA KESESİ AMELİYATINDAN SONRA NE OLUR?
Safra kesesi çıkartıldıktan sonra kişinin özel bir diyet yapmasına gerek yoktur. Karaciğerde safra üretimi devam etmektedir. Vücut safra kesesinin yokluğuna kısa bir süre sonra uyum sağlar.

TESADÜFEN BULUNAN SAFRA KESESİ TAŞLARI
Check-up tetkikleri sırasında safra kesesinde taş olduğu zaman zaman ortaya çıkmaktadır. Tıbbi araştırmalar herhangi bir şikayete yol açmamış ‘sessiz’ safra kesesi taşlarının büyük olasılıkla hayat boyunca sessiz kalmaya devam edeceklerini göstermektedir. Taşlar zannedildiği gibi aniden akut kolesistit, tıkanma sarılığı veya pankreatit gibi şikayetlere yol açmamaktadır. Genelde acil olaylar gelişmeden bir-iki ay kadar önce ağrıların başladığı görülmektedir. Bu durumda sessiz safra kesesi taşları olduğu tesbit edilen bireylerin her
ihtimale karşı ameliyat edilmelerinin önerilmesinin tıbbi gerekliliği yoktur.


1426062446238.jpg


SAFRA YOLLARINA DÜŞEN TAŞLARDA TANI ve TEDAVİ

Safra kesesinde taş olan bireylerin kabaca onda birinde taşlar ana safra yoluna geçer. Ana safra yoluna geçen taşların bir bölümü herhangi bir şikayete yol açmadan bağırsağa düşmekle beraber önemli bir bölümü tıkanma sarılığı ve/veya pankreatit (pankreas bezi iltihaplanması) gibi sorunlara yol açar. Ana safra yolunda taş olduğu genellikle safra kesesi ameliyatı öncesi yapılan testlerle anlaşılır. Ultrasonografide safra yollarının çapının geniş bulunması, kan tetkiklerinde karaciğer ve safra yollarını ilgilendiren bazı testlerin
(SGOT/AST, SGPT/ALT, Alkalen Fosfataz, Billurubinler vb.) değerlerinin yüksek olması ile tanı genellikle konur. Tam tanı ve tedavi için ERCP ismi verilen yöntem kullanılır. Burada özel bir endoskop ile ağızdan girilip mide geçilir ve onikiparmak barsağına (duodenum) gelinir ve ana safra kanalının barsağa açıldığı kapak (Oddi sfinkteri) bulunur. Endoskopun uzantısı ile safra yolu içine girilip ilaçlı röntgen çekilir ve taşlar görülür. Bulunan taşlar basket adı verilen minik bir tel sepet ile tutulup safra yolundan dışarı çekilir. Ana safra yolu taşlardan temizlendikten bir veya birkaç gün sonra laparoskopi yöntemi ile safra kesesi çıkartılır. Nadiren hastaların ana safra yoluna taş düşmüş olduğu safra kesesi ameliyatından önce farkedilemez. Kan testleri ve ultrasonografi normal olan bu küçük grupta ameliyat ile safra kesesi çıkardıldıktan bazen haftalar bazen aylar sonra sarılık , kaşıntı vb. şikayetler gelişir. Bu durumda taşlar yine ERCP yöntemi ile çıkartılır. Safra yollarına düşen taşların tetiklediği iltihabi reaksiyon sonrası pankreatit gelişen hastaların ise hastaneye yatırılıp ağızdan beslenmenin kesilmesi, damar yolu ile beslenmesi ve bazen yüksek doz antibiotik tedavisi verilemesi gerekir. Bu tedavi ile pankreas bezindeki iltihap geriledikten sonra genellikle hasta taburcu edilmeden laparoskopi yöntemi ile safra kesesi çıkartılır.

fft99_mf6115754.Jpeg



SAFRA KESESİ POLİPLERİ
Check-up tetkiklerinin yaygınlaşması ve tıbbi teknolojinin ilerlemesi neticesinde insan vücudu artık daha sık büyüteç altına yatırılıp incelenmektedir. Bu sayede pek çok hastalığın erken teşhisi ve tam tedavisi mümkün olmaktadır. Ancak incelemelerde ortaya çıkan bir takım bulgular aslında zararsız olmasına rağmen tedirginliğe sebep olmaktadır. Safra kesesinde poliplerin olduğu zaman zaman ultrasonografi raporlarında yazılmakta ve bu da zihinlerde soru işaretlerine yol açmaktadır.

POLİP NEDİR?
Sindirim sisteminin iç yüzünü döşeyen mukoza isimli tabakadaki hücrelerin bulunduğu yerde büyüyüp minik bir yumru oluşturmasına polip adı verilir. Safra kesesi içinde gerçek polipler (adenomatöz polip) çok nadiren oluşabilir. Oluşan poliplerin çapı büyüdükçe habaset kazanma (kanserleşme) ihtimali ortaya çıkar. Genellikle çapları 10 milimetre üstünde olan poliplerin risk taşıdığı kabul edilir. Günümüzde ultrasonografi cihazları çok geliştiği için polipler daha çok küçük boyuttayken tesbit edilebilmektedir. Ultrasonografi ile bulunan ve safra kesesi iç yüzünde çıkıntı yapan yumruların büyükçe bölümünün aslında gerçek polip olmadığı ve mukoza içine yapışan yağ topakları (kolesterol polibi) olduğu ameliyatla safra kesesi çıkartıldıktan sonra anlaşılır.

SAFRA KESESİ POLİPLERİ NE TÜR ŞİKAYETLERE YOL AÇAR?
Gerçek polipler ve kolesterol polipleri genellikle bir şikayete sebep olmazlar. Bazen kolesterol polibi adı verilen yumrular küçük safra kesesi taşları gibi karın ağrısı ve hatta pankreatit sebebi olabilirler.

SAFRA KESESİ POLİBİ TESBİT EDİLDİĞİNDE NE YAPILMALI?
Şikayete (ağrı) yol açmış (semptomatik) veya komplikasyon yapmış (pankreatit) safra kesesi poliplerinde boyut ne olursa olsun ameliyat ile tedavi esastır. Bu durumda laparoskopik yöntemle safra kesesi alınır . Tesadüfen bulunan sessiz (semptomatik olmayan) safra kesesi poliplerinde 5 milimetreden küçük olanların pek önem taşımadığı kabul edilir. Yıllık ultrasonografi incelemeleri ile büyüme olup olmadığı takip edilir. 5-10 milimetre arasındaki poliplerde önceleri üçer aylık ultrason takibi yapılır. Büyüme gözlenmiyorsa takip aralığı açılır. 10 milimetre üstü poliplerde mikroskopik kanser odağı taşıma riski yüksek olacağı düşüncesi ile genellikle takip yapılmadan ameliyat kararı verilir ve genellikle laparoskopi ile safra kesesi alınır.​
 

quilete

Aktif Üye
Kayıtlı Üye
Katılım
4 Nisan 2014
Mesajlar
53
Emoji Skoru
86
Doktor ameliyat olmalısın diyor ama istemiyorum. İnternetten vs okudum, ağrı yapanlar mutlaka ameliyat olmalı diyor. Hiç mi farklı bir şey olmaz... Ameliyat olanların yorumlarını da göremiyorum burada olup da yazmayan varsa aktarırsa sevinirim.
 
Yukarı Alt